Hantavirus: kruiz gəmisində başlayan nadir yoluxma beynəlxalq diqqət mərkəzində
Son günlər dünyanın səhiyyə gündəmində Ebola ilə yanaşı daha bir nadir infeksiya — hantavirus da ön plana çıxıb. Hadisə MV Hondius adlı Niderland bayraqlı kruiz gəmisində qeydə alınan yoluxma klasteri ilə bağlıdır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına hadisə ilk dəfə 2 may 2026-cı ildə gəmidə ağır respirator xəstəlik halları müşahidə edildikdən sonra bildirilib.
Ən son məlumatlara görə, bu klasterlə əlaqəli təsdiqlənmiş hallar 13 nəfərə çatıb, 3 ölüm qeydə alınıb. WHO-nun məlumatına əsasən, son əlavə hal İspaniyada karantində olan sərnişinlərdən birində aşkarlanıb. Hazırda vəziyyət sabit qiymətləndirilir, xəstələr tibbi nəzarətdədir, təmasda olan şəxslər isə karantində saxlanılır.
Araşdırmalar göstərir ki, bu hadisədə söhbət Andes hantavirusundan gedir. Bu virus hantavirus ailəsinə daxildir və ağır hallarda hantavirus pulmonar sindromu yarada bilər. CDC bildirir ki, hantaviruslar əsasən gəmiricilər vasitəsilə yayılır; insanların yoluxması adətən gəmiricilərin sidiyi, nəcisi və ya tüpürcəyi ilə çirklənmiş mühitlə təmas zamanı baş verir. Əksər hantaviruslar insandan-insana keçmir, lakin Andes virusu bu baxımdan istisna kimi daha diqqətli izlənilir.
Hadisənin miqyası yalnız gəmi ilə məhdud qalmayıb. Gəmidə müxtəlif ölkələrdən sərnişin və heyət üzvləri olub; buna görə Avropa və digər ölkələrin səhiyyə qurumları təmaslı şəxslərin izlənməsi, test olunması və karantin tədbirlərini davam etdirir. ECDC-nin 26 may yeniləməsinə görə, hadisə 23 ölkədən sərnişin və heyət üzvləri olan Niderland bayraqlı kruiz gəmisi ilə əlaqəlidir və virus Andes hantavirusu kimi müəyyən edilib.
Avstraliyada hadisə ilə bağlı xüsusi karantin tədbirləri uzadılıb. Reuters-in məlumatına görə, MV Hondius gəmisindən təxliyə olunan bir qrup sərnişinin karantin müddəti 42 günə qədər artırılıb. Səhiyyə rəsmiləri bu qərarı virusun inkubasiya dövrü və ehtiyat tədbirləri ilə izah ediblər.
Avropa İttifaqı da mümkün hallar üçün hazırlıq tədbirlərini gücləndirib. Reuters-in 28 may məlumatına əsasən, Avropa Komissiyası Fransa, İspaniya və Niderlanda hantavirusla bağlı eksperimental antiviral preparatın ilk təcili göndərişlərini təşkil edib. Spesifik təsdiqlənmiş müalicənin olmaması səbəbindən favipiravir klinik sınaq və ya şəfqətli istifadə protokolları çərçivəsində nəzərdən keçirilir.
Xəstəlik necə başlayır?
Hantavirus infeksiyası əvvəlcə adi virus xəstəliyinə bənzəyə bilər. Əlamətlərə hərarət, halsızlıq, əzələ ağrısı, baş ağrısı, ürəkbulanma, qusma və qarın ağrısı daxil ola bilər. Daha ağır hallarda nəfəs darlığı, öskürək, ağciyər zədələnməsi və sürətlə pisləşən respirator çatışmazlıq inkişaf edə bilər. CDC hantavirus pulmonar sindromunu potensial ağır və ölümcül xəstəlik kimi qiymətləndirir.
Vətəndaşlar üçün əsas mesaj
Hazırkı məlumatlara görə, bu hadisə əsasən konkret kruiz səyahəti ilə bağlı izlənilən klasterdir. Geniş əhali üçün risk yüksək qiymətləndirilmir, lakin riskli təmas və uyğun simptomlar olduqda ehtiyatlı davranmaq vacibdir. Xüsusilə son həftələrdə həmin kruizlə, onun sərnişinləri ilə və ya əlaqəli təxliyə/karantin zənciri ilə təmasda olmuş şəxslər simptomlara diqqət etməli və səhiyyə qurumlarının göstərişlərinə əməl etməlidir.
Qorunmaq üçün nə etməli?
Gəmiricilərin olduğu yerlərdə ehtiyatlı olmaq əsas qorunma yoludur. Bağlı, tozlu, gəmirici izi olan yerləri təmizləyərkən quru süpürmə və toz qaldırmaqdan çəkinmək, dezinfeksiyaedici vasitədən istifadə etmək, əlcək taxmaq və gəmirici nəcis-sidiyi ilə birbaşa təmasdan uzaq durmaq tövsiyə olunur. Riskli təmasdan sonra hərarət, halsızlıq və xüsusilə nəfəs darlığı yaranarsa, dərhal həkimə müraciət edilməlidir.
Yekun olaraq: hantavirus nadir rast gəlinən, lakin ağır gedişli ola bilən infeksiyadır. Hazırkı hadisə beynəlxalq səviyyədə izlənilir, karantin və təmaslıların monitorinqi davam edir. Panikaya əsas yoxdur, amma simptom və riskli təmas olduqda vaxtında tibbi yardım həyati əhəmiyyət daşıyır.