İnfeksion xəstəliklər üzrə
klinik məlumat platforması

Adenovirus infeksiyası tənəffüs yollarını, gözü, bağırsağı və bəzən sidik yollarını zədələyə bilən geniş yayılmış virus infeksiyasıdır. Əksər hallarda yüngül keçir, lakin körpələrdə və immuniteti zəif olan şəxslərdə ağırlaşa bilər.

Amöbiaz Entamoeba histolytica adlı parazitin törətdiyi bağırsaq infeksiyasıdır. Əksər hallarda bağırsağı zədələyir, bəzən isə qaraciyərə yayılaraq abses yarada bilər.

Askaridoz — Ascaris lumbricoides adlı helmintin (bağırsaq qurdunun) törətdiyi, əsasən bağırsaqları zədələyən parazitar infeksiyadır.

Aspergilloz Aspergillus cinsinə aid kif göbələkləri ilə əlaqəli xəstəliklər qrupudur. Sağlam insanlarda adətən ciddi xəstəlik yaratmır, lakin immuniteti zəif olanlarda və xroniki ağciyər xəstəliyi olan şəxslərdə ağır gedişli ola bilər.

Botulizm — Clostridium botulinum bakteriyasının sintez etdiyi botulotoksinlə əlaqəli, həyat üçün təhlükəli kəskin zəhərlənmədir. Xəstəlik sinir-əzələ keçiriciliyini pozaraq görmə bulanıqlığı, udma çətinliyi və enən süst iflicə səbəb ola bilər. Əsas risk mənbəyi qaydalara uyğun hazırlanmamış ev konservləri, duzlanmış və hisə verilmiş məhsullardır.

Brusellyoz — Brucella bakteriyalarının törətdiyi, əsasən heyvanlardan (qoyun, keçi, inək) insana keçən zoonoz infeksion xəstəlikdir. Xəstəlik xroniki gedişə meyilli olub orqanizmin bir çox sistemlərini, xüsusilə dayaq-hərəkət sistemini, oynaqları və sinir sistemini zədələyə bilər. Azərbaycan da daxil olmaqla, heyvandarlığın geniş yayıldığı bir çox ölkələrdə endemik xəstəlik hesab olunur. Vaxtında və düzgün müalicə edilmədikdə uzunmüddətli ağırlaşmalara və əlilliyə səbəb ola bilər.

COVID-19 — SARS-CoV-2 virusunun törətdiyi, əsasən tənəffüs sistemini zədələyən kəskin infeksion xəstəlikdir. Xəstəlik simptomsuz gedişdən ağır pnevmoniya, kəskin tənəffüs çatışmazlığı və ölümə qədər müxtəlif formalarda özünü göstərə bilər. Qlobal pandemiya mərhələsi başa çatsa da, virus endemik şəkildə dövran etməyə və mövsümi alovlanmalara səbəb olmağa davam edir. Xəstəlik xüsusilə yaşlılar, hamilələr və yanaşı xroniki xəstəlikləri olan şəxslər üçün ciddi risk olaraq qalır.

Denge qızdırması ağcaqanadlarla yayılan viral infeksiyadır. Əksər hallarda qızdırma, baş ağrısı, əzələ və oynaq ağrısı, səpgi ilə keçir, lakin bəzi hallarda ağırlaşa bilər.

Dəmrov (dermatofitiya) — dermatofit adlanan mikroskopik göbələklərin törətdiyi, dərinin üst qatını, tükləri və dırnaqları zədələyən yoluxucu göbələk infeksiyasıdır. İngilis dilində “ringworm” adlandırılsa da, xəstəliyin qurdlarla heç bir əlaqəsi yoxdur. Dəmrov adətən bədəndə kənarları qabarıq, qızarmış və qabıqlı, mərkəzi isə nisbətən açıq rəngli halqaşəkilli səpkilərlə özünü göstərir. Xəstəlik həm insanlardan, həm də yoluxmuş ev heyvanlarından, xüsusilə pişik və itlərdən keçə bilər.

Difteriya — əsasən tənəffüs yollarının (boğaz, badamcıqlar, burun) selikli qişasında boz-ağ rəngli sıx pərdələrin yaranması ilə xarakterizə olunan, hava-damcı yolu ilə yayılan kəskin və həyat üçün təhlükəli infeksion xəstəlikdir. Xəstəliyin əsas ağırlığı Corynebacterium diphtheriae bakteriyasının ifraz etdiyi difteriya toksini ilə bağlıdır. Bu toksin ürək əzələsini, sinir sistemini və böyrəkləri zədələyə bilər. Milli peyvənd proqramı sayəsində hazırda nadir rast gəlinsə də, peyvənd olunmamış şəxslərdə ciddi fəsad və ölüm riski yüksəkdir.

Dizenteriya (şigellyoz) — Shigella bakteriyalarının törətdiyi, yoğun bağırsağın kəskin yoluxucu infeksiyasıdır. Xəstəlik qanlı ishal, qarın ağrısı, tenezmlər (ağrılı və yalançı defekasiya çağırışları) və hərarətlə xarakterizə olunur. Yoluxma üçün çox az miqdarda bakteriya kifayət edə bildiyindən infeksiya asan yayılır. Azərbaycanda daha çox isti mövsümdə — yay və payız aylarında qeydə alınır. Xüsusilə uşaqlarda susuzlaşma riski səbəbindən ağır gedişə səbəb ola bilər.

Ebola virus xəstəliyi — Ebolavirus cinsinə aid virusların törətdiyi, ağır gedişli və yüksək letallıq riski olan kəskin virus infeksiyasıdır. Xəstəlik yüksək hərarət, güclü halsızlıq, qusma, ishal, qarın ağrısı və ağır hallarda qanaxmalarla müşayiət oluna bilər. Müalicə olunmayan hallarda ölüm riski virus növündən, xəstənin vəziyyətindən və tibbi yardımın vaxtında başlanmasından asılı olaraq yüksək ola bilər. Azərbaycanda yerli Ebola halı qeydə alınmayıb, lakin endemik və epidemiya bölgələrinə səyahət edən şəxslərdə idxal riski nəzərə alınmalıdır.