Peyvəndlərin əhəmiyyəti və miflər

Peyvəndlər infeksion xəstəliklərin qarşısının alınmasında ən effektiv üsullardan biri hesab olunur. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, immunizasiya hər il milyonlarla insanın həyatını xilas edir və qızılca, difteriya, tetanus, göyöskürək, poliomielit kimi xəstəliklərin yayılmasının qarşısını almaqda mühüm rol oynayır.

Peyvəndlər orqanizmin immun sistemini xəstəliyə qarşı əvvəlcədən hazırlayır. Nəticədə insan həmin infeksiya ilə qarşılaşdıqda xəstəliyi ya ümumiyyətlə keçirmir, ya da daha yüngül formada keçirir. Bu, xüsusilə uşaqlar, yaşlılar, hamilələr, xroniki xəstəliyi və immun sistemi zəif olan şəxslər üçün vacibdir.

Mütəxəssislər bildirirlər ki, peyvəndlər təkcə fərdi qorunma yaratmır, həm də cəmiyyətdə infeksiyaların yayılmasını azaldır. Əhalinin böyük hissəsi peyvənd olunduqda, xəstəliyin yayılma zənciri zəifləyir və peyvənd oluna bilməyən həssas qruplar da dolayı yolla qorunur.

Bununla belə, peyvəndlərlə bağlı müxtəlif yanlış fikirlər hələ də yayılmaqdadır. Ən çox rast gəlinən iddialardan biri peyvəndlərin autizm yaratmasıdır. Lakin beynəlxalq səhiyyə qurumları bu iddianı təsdiqləyən elmi sübut olmadığını bildirir. Araşdırmalar peyvəndlərlə autizm arasında səbəb-nəticə əlaqəsi göstərmir.

Digər yayılmış fikir isə peyvəndlərin immun sistemini “həddindən artıq yükləməsi” ilə bağlıdır. Həkimlərin sözlərinə görə, bu da doğru deyil. İnsan immun sistemi gündəlik həyatda çoxsaylı mikroorqanizmlərlə qarşılaşır və peyvəndlər bu sistemə nəzarətli, təhlükəsiz şəkildə müəyyən infeksiyaları tanımağı öyrədir.

Peyvənddən sonra inyeksiya yerində ağrı, yüngül qızdırma və halsızlıq kimi hallar müşahidə oluna bilər. Bu reaksiyalar adətən qısa müddətli olur və immun sisteminin cavab verdiyini göstərir. Ağır allergik reaksiyalar isə nadir rast gəlinir.

Səhiyyə mütəxəssisləri peyvənd qərarlarının sosial şəbəkələrdə yayılan məlumatlara deyil, etibarlı tibbi mənbələrə və həkim tövsiyəsinə əsaslanmalı olduğunu vurğulayırlar. Peyvəndlərin milli peyvənd təqviminə uyğun aparılması həm fərdi, həm də ictimai sağlamlığın qorunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.