Enterobioz

Enterobioz əsasən fekal-oral yolla yayılır. Parazitin yumurtaları əllər, dırnaq altı, yataq dəsti, paltar, oyuncaq və digər səthlər vasitəsilə ağıza düşə bilər. Gecə qaşınma zamanı uşaq anal nahiyəni qaşıdıqda yumurtalar əllərə və dırnaq altına keçir. Sonra həmin yumurtalar ağıza düşərsə, təkrar yoluxma baş verə bilər. Bu infeksiya insandan insana keçə bilər. Xüsusilə ailə daxilində, uşaq bağçasında və məktəb mühitində yayılma daha asan olur. Bizquyruq infeksiyasının əsas mənbəyi insandır. Ev heyvanları bu infeksiyanın əsas yoluxma mənbəyi hesab olunmur.

Həkim şikayətləri və ailə daxilində oxşar əlamətlərin olub-olmadığını qiymətləndirir. Ən tipik əlamət gecələr anal nahiyədə qaşınmadır. Diaqnostikada anal nahiyədən xüsusi yapışqan lent üsulu ilə nümunə götürülməsi istifadə oluna bilər. Bu üsul parazitin yumurtalarını aşkar etməyə kömək edir. Nəcis analizində bizquyruq yumurtaları həmişə görünməyə bilər. Buna görə mənfi nəticə infeksiyanı tam istisna etmir. Azərbaycanda bu infeksiyanın diaqnostikası üçün əsas laborator müayinələr bir çox tibb müəssisəsində əlçatandır.

Enterobioz müalicə oluna bilən parazitar infeksiyadır. Müalicədə antihelmintik dərmanlardan istifadə oluna bilər və müalicə həkim tərəfindən təyin edilməlidir. Ailə üzvlərində oxşar əlamətlər varsa, onların da qiymətləndirilməsi vacibdir. Bəzi hallarda eyni evdə yaşayan şəxslərin birlikdə müalicəsi nəzərdən keçirilə bilər. Müalicə ilə yanaşı gigiyena tədbirləri çox önəmlidir. Əks halda təkrar yoluxma baş verə bilər. Özbaşına dərman istifadəsi düzgün olmayan müalicəyə və infeksiyanın təkrarlanmasına səbəb ola bilər.

Çox vaxt enterobioz ağır fəsad yaratmır. Davamlı qaşınma dəridə qıcıqlanma və cızılmalara səbəb ola bilər. Cızılmış dəri sahələrində ikincili bakterial infeksiya yarana bilər. Uşaqlarda yuxu pozğunluğu, əsəbilik və gündüz yorğunluğu müşahidə oluna bilər. Nadir hallarda qız uşaqlarında cinsiyyət yollarında qıcıqlanma və iltihab əlamətləri yarana bilər.

Əllər tez-tez sabun və su ilə yuyulmalıdır. Xüsusilə tualetdən sonra və yeməkdən əvvəl əl gigiyenası vacibdir. Dırnaqlar qısa saxlanmalıdır. Dırnaq altına yığılan yumurtalar təkrar yoluxmaya səbəb ola bilər. Uşaqlara anal nahiyəni qaşımamaq və əlləri ağıza aparmamaq öyrədilməlidir. Alt paltarı, yataq dəsti və pijamalar mütəmadi dəyişdirilməlidir. Səhər gigiyenası, duş qəbul edilməsi və paltarların təmiz saxlanması yumurtaların yayılmasını azaltmağa kömək edir. Oyuncaqlar, qapı dəstəkləri və tez toxunulan səthlər təmiz saxlanmalıdır.

Bu xəstəliyə qarşı hazırda mövcud peyvənd yoxdur.

Azərbaycanda enterobioz uşaqlar arasında, xüsusilə bağça və məktəb yaşında rast gəlinə bilən parazitar infeksiyalardandır. Ailə daxilində sıx təmas, uşaq kollektivləri və əl gigiyenasının zəif olması yayılmanı asanlaşdıra bilər. Enterobioz konkret bölgə ilə məhdudlaşmır. Şəhər və kənd mühitində gigiyena şəraitindən asılı olaraq görülə bilər.