Hepatit D

Hepatit D virusu əsasən qanla, həmçinin sperma və vaginal ifrazat kimi yoluxma riski yaradan bədən mayeləri ilə yayıla bilər. Virus əsasən hepatit B virusu ilə oxşar yoluxma yollarına malikdir. Yoluxma qorunmasız cinsi əlaqə, steril olmayan iynə və alətlər, qanla təmas və doğuş zamanı anadan uşağa keçmə ilə baş verə bilər. Hepatit D virusu yalnız hepatit B virusu olan şəxsdə çoxala bilir. Buna görə hepatit B-yə qarşı qorunma hepatit D-dən də qorunmağa kömək edir. Gündəlik məişət təması, qucaqlaşma, eyni qabdan yemək, öskürək və ya asqırıqla adətən yoluxma baş vermir.

Həkim diaqnozu xəstənin şikayətlərinə, risk faktorlarına və qan analizlərinə əsasən qiymətləndirir. Müayinələrdə qaraciyər göstəriciləri, hepatit B və hepatit D ilə bağlı seroloji testlər və virus yükünü göstərən molekulyar testlər istifadə oluna bilər. Qaraciyərin zədələnmə dərəcəsini qiymətləndirmək üçün ultrasəs müayinəsi və digər qeyri-invaziv üsullar lazım ola bilər. Hepatit D yalnız hepatit B infeksiyası fonunda baş verdiyi üçün hepatit B göstəricilərinin də birlikdə qiymətləndirilməsi vacibdir. Bu müayinələrin bir hissəsi Azərbaycanda laboratoriya və ixtisaslaşmış mərkəzlərdə əlçatan ola bilər.

Hepatit D müalicəsi hepatit B ilə birlikdə qiymətləndirilməlidir. Müalicə yanaşması qaraciyərin vəziyyətinə, virus aktivliyinə, xəstəliyin kəskin və ya xroniki olmasına və immun sistemin vəziyyətinə görə seçilir. Antiviral və immunomodulyator müalicə qrupları yalnız həkim tərəfindən təyin olunmalıdır. Xəstə qaraciyər zədələnməsi, sirroz riski və digər ağırlaşmalar baxımından mütəmadi izlənməlidir. Alkoqoldan uzaq durmaq, qaraciyərə zərər verə bilən dərman və maddələrdən həkim məsləhəti olmadan istifadə etməmək vacibdir.

Xroniki hepatit — virus qaraciyərdə uzunmüddətli iltihaba səbəb ola bilər. Sirroz — qaraciyərdə çapıqlaşma və funksiyanın azalması ilə nəticələnə bilər. Qaraciyər çatışmazlığı — qaraciyər öz əsas funksiyalarını yetərincə yerinə yetirə bilmədikdə inkişaf edə bilər. Qaraciyər xərçəngi — xroniki hepatit B və D infeksiyası olan şəxslərdə risk arta bilər. Nadir hallarda kəskin və ağır qaraciyər zədələnməsi sürətlə inkişaf edə bilər.

Hepatit B-yə qarşı peyvənd hepatit D-dən qorunmanın əsas yoludur. Çünki hepatit D virusu hepatit B olmadan xəstəlik törədə bilmir. Qanla təmas riski olan alətlər steril olmalıdır. İynə, ülgüc, manikür-pedikür aləti və diş fırçası kimi şəxsi əşyalar paylaşılmamalıdır. Cinsi yolla yoluxma riskini azaltmaq üçün qoruyucu vasitələrdən istifadə vacibdir. Tibbi, stomatoloji, kosmetoloji və tatu prosedurları yalnız steril şəraitdə aparılmalıdır. Hepatit B və ya hepatit D olan şəxslərin ailə üzvləri və yaxın təmasda olanlar həkim tərəfindən müayinə və peyvənd baxımından qiymətləndirilməlidir.

Hepatit D-yə qarşı ayrıca peyvənd yoxdur. Lakin hepatit B-yə qarşı peyvənd hepatit D-dən də qoruyur. Peyvənd hepatit B-yə yoluxmamış şəxslərdə profilaktika üçün istifadə olunur və uyğunluq həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Azərbaycanda hepatit D əsasən hepatit B infeksiyası olan şəxslərdə nəzərə alınmalıdır. Qanla təmas, steril olmayan prosedurlar, inyeksion risklər və qorunmasız cinsi əlaqə praktik baxımdan əsas risk sahələridir. Hepatit B-yə qarşı peyvəndlənmə hepatit D-nin qarşısının alınmasında xüsusi əhəmiyyət daşıyır.