İnfeksion endokardit

İnfeksion endokardit adətən mikrobların qana keçməsi və ürək qapaqlarına və ya ürəkdaxili yad materiallara yerləşməsi nəticəsində yaranır. Mikroblar qana ağız boşluğu və diş infeksiyaları, dəri yaraları, damar kateterləri, invaziv tibbi prosedurlar və steril olmayan inyeksiyalar zamanı keçə bilər. Bu xəstəlik adi gündəlik təmasla insandan insana keçmir. Xəstə ilə eyni otaqda olmaq, əl sıxmaq və ya danışmaq yoluxma yaratmır.

Həkim əvvəlcə şikayətləri, risk faktorlarını və ürək xəstəliyi tarixçəsini qiymətləndirir. Süni ürək qapağı, əvvəl keçirilmiş infeksion endokardit, damar kateteri, hemodializ və yaxın zamanda aparılmış invaziv tibbi prosedurlar xüsusi nəzərə alınır. Diaqnostikada qan analizləri, qan kulturası və ürəyin ultrasəs müayinəsi (exokardioqrafiya) əsas rol oynayır. Bəzi hallarda ürək qapaqlarını, qapaqətrafı toxumaları və mümkün fəsadları daha dəqiq qiymətləndirmək üçün əlavə görüntüləmə üsulları tələb oluna bilər. Azərbaycanda ümumi qan analizi, iltihab göstəriciləri, qan kulturası və exokardioqrafiya bir çox tibb müəssisəsində əlçatandır. Ağır və mürəkkəb hallarda kardioloq və infeksion xəstəliklər üzrə mütəxəssisin birgə qiymətləndirməsi daha uyğundur.

İnfeksion endokardit ciddi xəstəlikdir və müalicə adətən xəstəxana şəraitində aparılır. Müalicənin əsasını törədiciyə uyğun antimikrob preparatlar təşkil edir. Antibiotik seçimi qan kulturası, antibiotik həssaslığı, ürək qapağının təbii və ya süni olması və xəstənin ümumi vəziyyətinə əsasən həkim tərəfindən müəyyən edilir. Göbələk mənşəli hallarda antifungal müalicə tələb oluna bilər və bu yanaşma yalnız həkim nəzarəti ilə aparılmalıdır. Süni qapaq infeksiyası, ürək çatışmazlığı, böyük vegetasiyalar, təkrarlayan emboliya riski və ya müalicəyə cavabsızlıq olduqda ürək cərrahiyyəsi lazım ola bilər. Özbaşına antibiotik istifadəsi xəstəliyin əlamətlərini gizlədə, qan kulturası nəticələrini dəyişdirə və düzgün müalicənin gecikməsinə səbəb ola bilər.

Ürək qapaqlarının zədələnməsi ürək çatışmazlığına səbəb ola bilər. Qapaq üzərində yaranan mikrob kütlələri qoparaq beyinə, ağciyərə, dalağa, böyrəyə və digər orqanlara gedə bilər. Bu hal emboliya adlanır. Beyinə emboliya getdikdə insult əlamətləri yarana bilər. İnfeksiya qana yayılaraq sepsisə səbəb ola bilər. Nadir hallarda ürək ətrafında abses, ürək ritm pozğunluğu və infeksiyalaşmış damar genişlənməsi yarana bilər.

Ağız və diş sağlamlığı qorunmalıdır. Diş əti iltihabı və diş infeksiyaları vaxtında həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Dəri yaraları təmiz saxlanmalıdır. Yara yerində irinləmə, qızartı, şişkinlik və qızdırma olarsa, həkimə müraciət edilməlidir. Damar kateterləri yalnız tibbi göstərişlə və aseptik qaydalara uyğun istifadə olunmalıdır. Steril olmayan inyeksiyalar infeksion endokardit riskini artırır. Yüksək riskli ürək xəstələrində bəzi stomatoloji prosedurlardan əvvəl xüsusi profilaktik yanaşma lazım ola bilər. Bu qərarı həkim verir.

Bu xəstəliyə qarşı birbaşa peyvənd yoxdur. Lakin ümumi peyvəndlənmə bəzi infeksiyaların və ağırlaşmaların qarşısını almağa kömək edə bilər. Uyğun peyvəndlər barədə həkimlə məsləhətləşmək lazımdır.

Azərbaycanda infeksion endokardit ürək qapağı xəstəlikləri, süni qapaqlar, invaziv tibbi prosedurlar, damar kateterləri, hemodializ və gecikmiş stomatoloji infeksiyalar fonunda aktuallıq kəsb edə bilər. Şəhər və rayonlarda diaqnostik imkanlar fərqli ola bilər. Şübhəli hallarda kardioloq və infeksion xəstəliklər üzrə mütəxəssisin birgə qiymətləndirməsi vacibdir.