Kəmərləyici dəmrov

Kəmərləyici dəmrov suçiçəyi keçirmiş insanlarda virusun sinir hüceyrələrində gizli qalması və sonradan yenidən aktivləşməsi nəticəsində yaranır. Xəstəlik birbaşa kəmərləyici dəmrov kimi insandan insana keçmir. Lakin səpgidəki maye ilə təmas edən, suçiçəyi keçirməmiş və ya suçiçəyinə qarşı peyvənd olunmamış şəxsdə suçiçəyi yarana bilər. Virus əsasən açıq, mayeli səpgilərlə birbaşa təmas zamanı yayıla bilər. Səpgilər tam qabıq bağladıqdan sonra yoluxduruculuq riski xeyli azalır.

Həkim çox vaxt diaqnozu səpginin görünüşünə, bədənin bir tərəfində yerləşməsinə və ağrı ilə müşayiət olunmasına əsasən qoyur. Şübhəli hallarda səpgidən nümunə götürülərək virusun aşkarlanmasına yönəlmiş laborator müayinə istifadə oluna bilər. Bu üsullar Azərbaycanda bəzi laboratoriyalarda əlçatan ola bilər. Göz, qulaq, sinir sistemi tutulması şübhəsi olduqda və ya xəstədə immun sistemin zəifləməsi varsa, əlavə müayinə və mütəxəssis baxışı lazım ola bilər.

Müalicə yanaşması xəstənin yaşına, səpginin yerləşməsinə, ağrının gücünə və immun sistemin vəziyyətinə görə seçilir. Antiviral müalicə həkim tərəfindən təyin olunmalıdır. Erkən başlananda səpgilərin müddətini və ağırlaşma riskini azaltmağa kömək edə bilər. Ağrı üçün ağrıkəsici və sinir ağrısına yönəlmiş dərman qrupları həkim tərəfindən seçilə bilər. Səpgilərin təmiz və quru saxlanması, qaşımanın qarşısının alınması və ikincili bakterial infeksiyadan qorunma vacibdir. Özbaşına dərman istifadəsi düzgün diaqnozu gecikdirə və ağırlaşma riskini artıra bilər.

Postherpetik nevralgiya səpgilər sağaldıqdan sonra da davam edən sinir ağrısıdır. Daha çox yaşlı şəxslərdə rast gəlinir. Göz zədələnməsi səpgi göz ətrafında olduqda buynuz qişa və digər göz strukturlarının zədələnməsi ilə nəticələnə bilər. Bu vəziyyət təcili həkim baxışı tələb edir. Dəri infeksiyası qabarcıqlar qaşındıqda və ya gigiyena pozulduqda bakterial infeksiyanın əlavə olunması ilə yarana bilər. Nadir hallarda sinir sistemi ağırlaşmaları, üz siniri tutulması, eşitmə problemləri və yayılmış infeksiya inkişaf edə bilər.

Kəmərləyici dəmrov olan şəxs səpgilər qabıq bağlayana qədər səpgiləri örtülü saxlamalıdır. Səpgilər açıq və mayeli olduğu müddətdə hamilələr, yenidoğulmuşlar, immun sistemi zəifləmiş şəxslər və suçiçəyi keçirməmiş və ya peyvənd olunmamış insanlarla yaxın təmasdan çəkinmək lazımdır. Əl gigiyenası və səpgilərə toxunduqdan sonra əllərin yuyulması yoluxma riskini azaldır. Səpgiləri qaşımaqdan çəkinmək dəri infeksiyası riskini azaldır. Uyğun yaş və risk qruplarında kəmərləyici dəmrova qarşı peyvənd xəstəlik və uzunmüddətli sinir ağrısı riskini azaltmağa kömək edə bilər.

Kəmərləyici dəmrova qarşı peyvənd mövcuddur. Peyvənd xüsusilə yaşlı şəxslərdə və uyğun risk qruplarında xəstəlik və postherpetik nevralgiya riskini azaltmaq üçün tövsiyə oluna bilər. Peyvəndin uyğunluğu həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Azərbaycanda kəmərləyici dəmrov əsasən suçiçəyi keçirmiş böyüklərdə və immun sistemi zəifləmiş şəxslərdə rast gəlinə bilər. Xəstəlik ilin istənilən dövründə yarana bilər və xüsusi mövsümilik gözlənilmir. Göz ətrafı səpgilər, immun sistemin zəifləməsi və yaşlı şəxslərdə uzunmüddətli sinir ağrısı praktik baxımdan daha diqqətli yanaşma tələb edir.