Öküz soliteri infeksiyası Taenia saginata adlı lentşəkilli parazitin insanın bağırsağında yaşaması ilə yaranır. İnsan adətən yaxşı bişməmiş və ya çiy mal əti yedikdə yoluxa bilər.
Öküz soliteri infeksiyası
Törədici: Taenia saginata (öküz soliteri)
Təhlükə:Orta
Yoluxuculuq Müddətiİnsanın bağırsağında canlı parazit olduğu müddətdə yumurtalar və parazit hissəcikləri nəcis vasitəsilə xaric ola bilər.
Xəstəlik gündəlik təmasla insandan insana keçmir. Lakin yumurtalar ətraf mühiti çirkləndirə və mal-qaranın yoluxmasına səbəb ola bilər.
Müalicə və gigiyena tədbirləri parazitin yayılma dövrünü dayandırmağa kömək edir.
Ümumi məlumat
Əlamətlər
- Nəcisdə və ya alt paltarında ağ, hərəkətli parazit hissəciklərinin görünməsi
- Qarın nahiyəsində narahatlıq və ya yüngül ağrı
- Ürəkbulanma
- İştahanın dəyişməsi
- Arıqlama
- Qarın köpü
- Bəzən ishal və ya qəbizliyə meyillilik
- Anal nahiyədə narahatlıq və qaşınma
- Təcili diqqət tələb edən əlamətlər: güclü qarın ağrısı, davamlı qusma, bağırsaq keçməzliyi əlamətləri, qanlı nəcis və ümumi vəziyyətin pisləşməsi.
Simptom yoxlayıcını sınayın
Spesifik simptomlarınızı seçərək ehtimal olunan xəstəlikləri yoxlayın.Yoluxma yolları
İnsan əsasən yaxşı bişməmiş və ya çiy mal əti yedikdə yoluxa bilər. Belə ətdə parazitin sürfə formaları ola bilər.
Parazit insanın nazik bağırsağında böyüyür və yumurtalar nəcis vasitəsilə ətraf mühitə düşə bilər.
Mal-qara bu yumurtalarla çirklənmiş ot, yem və ya su qəbul etdikdə yoluxa bilər. Sonra həmin heyvanın ətində parazitin sürfə formaları yarana bilər.
Bu infeksiya adi gündəlik təmasla insandan insana keçmir. Lakin gigiyena və sanitariya qaydalarına əməl olunmadıqda parazitin yumurtaları ətraf mühitə yayıla bilər.
Diaqnostika
Həkim əvvəlcə qidalanma tarixçəsini, yaxşı bişməmiş mal əti qəbulunu və nəcisdə parazit hissəciklərinin olub-olmadığını soruşur.
Diaqnoz üçün nəcis nümunəsinin laborator müayinəsi istifadə oluna bilər. Nəcisdə parazitin yumurtaları və ya hissəcikləri aşkar edilə bilər.
Bəzən xəstənin gətirdiyi parazit hissəciyinin laboratoriyada qiymətləndirilməsi diaqnoza kömək edir.
Nəcis analizi hər zaman ilk nümunədə müsbət çıxmaya bilər. Lazım olduqda həkim təkrar müayinə istəyə bilər.
Azərbaycanda nəcis müayinəsi bir çox tibb müəssisəsində əlçatandır.
Müalicə prinsipləri
Öküz soliteri infeksiyası müalicə oluna bilən parazitar xəstəlikdir.
Müalicədə antihelmintik dərmanlardan istifadə oluna bilər və müalicə həkim tərəfindən təyin edilməlidir.
Müalicədən sonra parazitin tam xaric olub-olmadığını qiymətləndirmək üçün həkim nəzarəti və təkrar nəcis müayinəsi lazım ola bilər.
Özbaşına dərman istifadəsi düzgün olmayan müalicəyə və infeksiyanın davam etməsinə səbəb ola bilər.
Fəsadlar
Əksər hallarda xəstəlik yüngül keçir və ciddi fəsad yaratmır.
Uzun müddət davam etdikdə qarın narahatlığı, iştaha pozğunluğu və arıqlama ola bilər.
Nadir hallarda parazit hissəcikləri öd yolları, mədəaltı vəzi axacağı və ya bağırsaqla bağlı ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
Çox nadir hallarda bağırsaq keçməzliyi əlamətləri yarana bilər.
Profilaktika və qorunma
Mal əti yaxşı bişirilməlidir. Ətin daxili hissəsinin də tam bişməsi vacibdir.
Çiy və ya yarıbişmiş mal əti yeməkdən çəkinmək lazımdır.
Ət məhsulları etibarlı və baytarlıq nəzarətindən keçmiş mənbələrdən alınmalıdır.
Mətbəxdə çiy ətlə təmasdan sonra əllər, bıçaq, doğrama taxtası və səthlər yaxşı təmizlənməlidir.
Tualetdən sonra və yemək hazırlamazdan əvvəl əl gigiyenasına əməl olunmalıdır.
Sanitariya qaydalarına əməl edilməsi parazitin yumurtalarının ətraf mühitə yayılmasının qarşısını almağa kömək edir.
Peyvənd məlumatı
Bu xəstəliyə qarşı hazırda mövcud peyvənd yoxdur.
Azərbaycanda epidemioloji vəziyyət
Azərbaycanda mal-qara saxlanılan kənd təsərrüfatı bölgələrində, ev şəraitində kəsim və baytarlıq nəzarəti zəif olan ət istifadəsi zamanı risk arta bilər.
Çiy və ya yarıbişmiş ət yemək vərdişi infeksiyanın yaranması üçün əsas risklərdəndir.
Konkret bölgə üzrə dəqiq statistika vermək düzgün deyil. Risk daha çox qida təhlükəsizliyi, ətin bişirilmə dərəcəsi və sanitariya şəraiti ilə bağlıdır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli?
• Nəcisdə və ya alt paltarında parazitə bənzər hərəkətli hissəciklər görünürsə
• Yaxşı bişməmiş mal əti qəbulundan sonra qarın narahatlığı yaranıbsa
• Qarın ağrısı, arıqlama və iştaha pozğunluğu uzun müddət davam edirsə
• Müalicədən sonra yenidən parazit hissəcikləri görünürsə
• Güclü qarın ağrısı, davamlı qusma və ya bağırsaq keçməzliyi əlamətləri varsa
• Uşaqda və ya hamilə qadında parazitar infeksiyadan şübhə varsa
Risk qrupları kimlərdir?
Yaxşı bişməmiş mal əti yeyən şəxslərÇiy və ya yarıbişmiş ət yemək vərdişi olan şəxslərSanitariya şəraiti zəif olan ərazilərdə yaşayan şəxslərMal-qara saxlanılan təsərrüfatlarla təmasda olan şəxslərBaytarlıq nəzarətindən keçməyən ət məhsullarından istifadə edən şəxslər
Tibbi Məsuliyyətdən İmtinaBu portalda təqdim olunan tibbi məlumatlar yalnız ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır və peşəkar diaqnoz, müalicə və ya həkim məsləhətini əvəz etmir. Hər hansı tibbi sual və ya şikayətiniz olduqda mütləq ixtisaslı həkimə müraciət edin.
İstinadlar və Mənbələr
Mənbələr bölməsi hazırlanır. Gələcək yeniləmələrdə hər məqalə üçün istifadə olunan etibarlı tibbi mənbələr ayrıca göstəriləcək.
Tez-tez verilən suallar
Öküz soliteri necə yoluxur?+
Əsas yoluxma yolu yaxşı bişməmiş və ya çiy mal ətinin yeyilməsidir.
Öküz soliteri insandan insana keçirmi?+
Adi gündəlik təmasla keçmir. Lakin parazitin yumurtaları nəcis vasitəsilə ətraf mühitə yayıla və mal-qaranın yoluxmasına səbəb ola bilər.
Əsas əlaməti nədir?+
Ən diqqətçəkən əlamət nəcisdə və ya alt paltarında ağ, hərəkətli parazit hissəciklərinin görünməsidir.
Bu xəstəlik təhlükəlidirmi?+
Əksər hallarda ağır keçmir, lakin uzun müddət davam etdikdə narahatlıq və nadir fəsadlar yarada bilər.
Müalicəsi varmı?+
Bəli. Müalicədə antihelmintik dərmanlardan istifadə oluna bilər və müalicə həkim tərəfindən təyin edilməlidir.
Öküz soliterindən necə qorunmaq olar?+
Mal ətini yaxşı bişirmək, çiy və yarıbişmiş ət yeməmək, etibarlı mənbədən ət almaq və əl gigiyenasına əməl etmək vacibdir.