Gonoreya / Süzənək

Kişilərdə — sidik kanalından qatı, sarı-yaşıl rəngli irinli axıntı, Kişilərdə — sidik ifrazı zamanı yanma, ağrı və batma hissi, Qadınlarda — uşaqlıq yolundan sarımtıl və ya irinli-selikli axıntının artması, uşaqlıq boynunun iltihabı (servisit), Qadınlarda — menstruasiya dövründən kənar qanaxma, cinsi əlaqə zamanı ağrı və qarınaltı nahiyədə ağrı, Oral yoluxmada — boğaz ağrısı və udqunma zamanı narahatlıq, Anal yoluxmada — düz bağırsaqda ağrı, qaşınma, irinli axıntı və bəzən qanlı nəcis, Yenidoğulmuşlarda — yoluxmuş anadan doğuş zamanı keçdikdə irinli göz iltihabı; vaxtında müalicə olunmazsa görmə üçün təhlükəli ola bilər

Qorunmasız cinsi təmas — əsas yoluxma yoludur. Vaqinal, anal və ya oral cinsi əlaqə zamanı bakteriya yoluxmuş şəxsin selikli qişasından digər şəxsə keçə bilər. Anadan uşağa yoluxma — süzənəyi olan hamilə qadında doğuş zamanı körpə doğum kanalından keçərkən bakteriya ilə təmas edə bilər. Bu, yenidoğulmuşda irinli göz iltihabına səbəb ola bilər. Məişət yolu — gonoreya adətən tualet oturacağı, hovuz, hamam, qapı tutacağı və ya gündəlik məişət təması ilə keçmir. Bakteriya xarici mühitdə uzun müddət yaşaya bilmir.

PCR (PZR) testi — sidik nümunəsi, sidik kanalı, uşaqlıq boynu, boğaz və ya düz bağırsaqdan götürülmüş nümunədə Neisseria gonorrhoeae DNT-sinin aşkarlanması üçün istifadə olunur. Müasir və həssas diaqnostik üsullardan biridir. Bakterioloji müayinə — axıntı və ya yaxma nümunəsinin xüsusi qidalı mühitdə əkilməsi ilə aparılır. Xüsusilə müalicəyə cavab zəif olduqda və antibiotik həssaslığını müəyyən etmək lazım gəldikdə vacibdir. Mikroskopiya və Qram boyama — xüsusilə kişilərdə sidik kanalından irinli axıntı olduqda ilkin diaqnostikada faydalı ola bilər. Leykositlərin daxilində qram-mənfi diplokokların görünməsi qonokokk infeksiyasını düşündürür. Müştərək skrininq — süzənək aşkarlanan şəxslərdə xlamidiya, sifilis, HİV, hepatit B və hepatit C kimi digər cinsi yolla keçən infeksiyalara görə müayinə tövsiyə oluna bilər.

Süzənək bakterial infeksiyadır və müalicəsi dermatoveneroloq, uroloq, ginekoloq və ya infeksionist nəzarəti altında sistemik antibiotiklərlə aparılmalıdır. Antibiotik müalicəsi: Neisseria gonorrhoeae antibiotiklərə qarşı müqavimət inkişaf etdirə bildiyi üçün müalicə beynəlxalq və yerli protokollara uyğun seçilməlidir. Mümkün olduqda antibiotik həssaslığı nəzərə alınmalıdır. Müştərək infeksiyaların nəzərə alınması: Süzənək digər cinsi yolla keçən infeksiyalarla, xüsusilə xlamidiya ilə birlikdə rast gəlinə bilər. Buna görə həkim əlavə analizlər və uyğun müalicə planı təyin edə bilər. Cinsi təmasdan çəkinmə: Müalicə tamamlanana, əlamətlər keçənə və tərəfdaşların müalicəsi başa çatana qədər cinsi əlaqədən çəkinmək lazımdır. Klinik xəbərdarlıq: Həkim təyinatı olmadan antibiotik qəbul etmək olmaz. Özbaşına və natamam müalicə infeksiyanın gizli qalmasına, fəsadlara və antibiotik müqavimətinin artmasına səbəb ola bilər.

Kişilərdə epididimit və prostatit — infeksiya sidik kanalından yuxarı qalxaraq xaya artımı və prostat vəzini zədələyə bilər. Bu, xayada ağrı, şişkinlik və bəzi hallarda fertilliyin pozulması ilə nəticələnə bilər. Qadınlarda kiçik çanaq orqanlarının iltihabi xəstəliyi — infeksiya uşaqlıq boynundan yuxarı qalxaraq uşaqlıq, uşaqlıq boruları və yumurtalıqları zədələyə bilər. Bu, uşaqlıqdan kənar hamiləlik, xroniki çanaq ağrısı və sonsuzluq riskini artırır. Disseminə olunmuş qonokokk infeksiyası — nadir hallarda bakteriya qana keçərək oynaqların iltihabı, dəri səpkiləri və daha ağır sistemik fəsadlara səbəb ola bilər. Xroniki çanaq ağrısı — qadınlarda kiçik çanaqda iltihab və bitişmələr uzunmüddətli ağrılara səbəb ola bilər. Yenidoğulmuşlarda göz infeksiyası — doğuş zamanı yoluxma baş verdikdə ağır irinli konjonktivit və müalicəsiz hallarda görmə zədələnməsi yarana bilər.

Kondomdan istifadə — vaqinal, anal və oral cinsi əlaqə zamanı kondomdan düzgün və davamlı istifadə yoluxma riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Cinsi tərəfdaşların müayinəsi və müalicəsi — süzənək diaqnozu qoyulan şəxsin son dövrdə cinsi təmasda olduğu tərəfdaşlar müayinə olunmalı və lazım gəldikdə həkim tərəfindən müalicə edilməlidir. Müntəzəm skrininq — riskli cinsi davranışı olan, tez-tez tərəfdaş dəyişən və ya əvvəl cinsi yolla keçən infeksiya keçirmiş şəxslər şikayət olmasa belə mütəmadi müayinədən keçməlidirlər. Yenidoğulmuşların qorunması — hamiləlik dövründə cinsi yolla keçən infeksiyalara görə müayinə və müalicə yenidoğulmuşda göz infeksiyası riskini azaltmağa kömək edir.

Hazırda süzənəyə qarşı insanlar üçün təsdiqlənmiş qoruyucu peyvənd mövcud deyil. Qorunmanın əsas yolu təhlükəsiz cinsi davranış, kondomdan düzgün istifadə, müntəzəm skrininq və cinsi tərəfdaşların vaxtında müayinə və müalicəsidir.

Azərbaycanda süzənək cinsi yolla keçən infeksiyalar arasında aktuallığını qoruyan xəstəliklərdəndir. Sosial qınaq və stiqma səbəbindən bəzi şəxslər həkimə müraciəti gecikdirə və ya özbaşına antibiotik qəbul edə bilərlər. Bu yanaşma infeksiyanın tam müalicə olunmamasına, gizli gedişə, fəsadlara və antibiotik müqavimətinin artmasına səbəb ola bilər. Şübhəli əlamətlər və ya riskli cinsi təmas olduqda anonim və peşəkar tibbi müayinəyə müraciət etmək daha təhlükəsizdir.