Trixomonoz

Cinsi yol — əsas ötürülmə mexanizmidir. Yoluxma qorunmasız vaginal cinsi əlaqə zamanı selikli qişaların təması ilə baş verir. Oral və anal təmas — bu yollarla ötürülmə ehtimalı vaginal təmasa nisbətən daha aşağı hesab olunur, lakin risk fərdi vəziyyətə görə qiymətləndirilməlidir. Məişət yolu — ümumi tualet, hovuz, hamam, qab-qacaq və adi məişət təması ilə trixomonozun ötürülməsi praktik olaraq gözlənilmir. Doğuş zamanı ötürülmə — aktiv infeksiyası olan anadan doğuş zamanı yenidoğulmuşa nadir hallarda mexaniki keçid mümkündür. Əlamətsiz daşıyıcılıq — xüsusilə kişilərdə infeksiya əlamətsiz davam edə və cinsi tərəfdaşa ötürülə bilər.

Mikroskopik müayinə — vaginal və ya uretral ifrazatdan götürülmüş təzə nümunədə hərəkətli Trichomonas vaginalis parazitləri aşkarlana bilər. Sürətli və əlçatan üsuldur, lakin həssaslığı məhdud ola bilər. NAAT/PZR testi — trixomonozun diaqnostikasında ən həssas üsullardan biridir. Qadınlarda vaginal yaxma, kişilərdə sidik və ya uretral nümunə ilə aparıla bilər. Sürətli antigen testləri — bəzi laboratoriyalarda parazit antigenlərinin aşkarlanması üçün istifadə oluna bilər. Kultura metodu — xüsusi qidalı mühitdə parazitin artırılması ilə aparılır, lakin nəticə daha gec çıxa bilər. Pap-smear — bəzən trixomonadalar təsadüfən sitoloji yaxmada görünə bilər, lakin bu, diaqnoz üçün əsas metod deyil və nəticə uyğun testlərlə təsdiqlənməlidir. Eyni zamanda digər CYKİ-lər — trixomonoz aşkarlanarsa, xlamidioz, qonoreya, sifilis, HİV və digər cinsi yolla keçən infeksiyalar üzrə müayinə də həkim tərəfindən nəzərdən keçirilə bilər.

Trixomonozun müalicəsi həkim — ginekoloq, uroloq, dermatoveneroloq və ya infeksionist nəzarəti ilə aparılmalıdır. Əsas müalicə: Trichomonas vaginalis-ə təsir edən sistemik antiprotozoy preparatlar həkim tərəfindən təyin olunur. Müalicə sxemi pasiyentin vəziyyəti, hamiləlik statusu, yanaşı xəstəlikləri və əvvəlki müalicə nəticələrinə görə seçilir. Tərəfdaş müalicəsi: Cinsi tərəfdaşların eyni vaxtda müalicə olunması vacibdir. Yalnız bir tərəfin müalicəsi təkrar yoluxmaya səbəb ola bilər. Yerli vasitələr: Vaginal krem, şam və ya gel təkbaşına trixomonozun tam müalicəsi üçün kifayət hesab olunmur. Onlar yalnız həkim məsləhəti ilə əlavə vasitə kimi istifadə oluna bilər. Hamiləlik: Hamiləlik zamanı müalicə qərarı ginekoloq tərəfindən verilməlidir. Müalicəsiz infeksiya bəzi hamiləlik ağırlaşmaları ilə əlaqəli ola bilər. Müalicə dövründə: həkimin göstərişlərinə tam əməl etmək, müalicəni yarımçıq dayandırmamaq və cinsi əlaqədən müvəqqəti çəkinmək vacibdir. Alkoqol xəbərdarlığı: bəzi antiprotozoy dərmanlarla müalicə zamanı və müalicədən sonra qısa müddət ərzində spirtli içki qəbulundan çəkinmək tələb oluna bilər. Bu barədə həkimin göstərişinə əməl edilməlidir.

Digər CYKİ-lərə həssaslığın artması — vaginal və uşaqlıq boynu iltihabı selikli qişanı zədələyərək HİV və digər cinsi yolla keçən infeksiyalara yoluxma riskini artıra bilər. Hamiləlik ağırlaşmaları — trixomonoz vaxtından əvvəl doğuş, döl qişalarının vaxtından əvvəl cırılması və az çəkili yenidoğulma ilə əlaqəli ola bilər. Kiçik çanaq orqanlarının iltihabi xəstəliyi — digər cinsi yolla keçən infeksiyalarla birlikdə olduqda yuxarı cinsiyyət yollarının iltihabı riski arta bilər. Kişilərdə uretrit və prostatit — bəzi hallarda sidik kanalı və prostat vəzinin iltihabı ilə əlaqəli şikayətlər yarana bilər. Təkrarlanan infeksiya — cinsi tərəfdaş müalicə olunmadıqda xəstəlik yenidən qayıda bilər.

Kondomdan istifadə — cinsi əlaqə zamanı kondomdan düzgün və davamlı istifadə trixomonoz və digər cinsi yolla keçən infeksiyaların ötürülmə riskini azaldır. Müntəzəm müayinə — yeni və ya çoxsaylı cinsi tərəfdaşı olan şəxslər həkim məsləhəti ilə cinsi yolla keçən infeksiyalar üzrə skrininqdən keçməlidirlər. Tərəfdaşların eyni vaxtda müalicəsi — trixomonoz diaqnozu qoyulduqda cinsi tərəfdaşda şikayət olmasa belə, o da həkim tərəfindən qiymətləndirilməli və lazım gəldikdə müalicə olunmalıdır. Müalicə dövründə cinsi əlaqədən çəkinmək — müalicə tamamlanana və şikayətlər keçənə qədər cinsi əlaqədən uzaq durmaq təkrar yoluxmanın qarşısını almağa kömək edir. Özbaşına müalicədən çəkinmək — yalnız vaginal şam və ya krem istifadə etmək infeksiyanı tam aradan qaldırmaya bilər. Müalicə həkim tərəfindən seçilməlidir.

Trixomonozdan qoruyan peyvənd mövcud deyil. Qorunma əsasən təhlükəsiz cinsi davranış, kondomdan düzgün istifadə, müntəzəm skrininq, şübhəli əlamətlər zamanı həkimə müraciət və cinsi tərəfdaşların eyni vaxtda müayinə və müalicəsinə əsaslanır.

Azərbaycanda trixomonoz və digər cinsi yolla keçən infeksiyalarla bağlı əsas problemlərdən biri gec müraciət, sosial stiqma və özbaşına müalicədir. Pasiyentlər bəzən həkimə getmədən vaginal şam, krem və ya antibiotik qəbul edir, bu isə diaqnozu gecikdirə və təkrar yoluxma riskini artıra bilər. Trixomonozda cinsi tərəfdaşın da müalicəyə cəlb olunması vacibdir; əks halda infeksiya yenidən qayıda bilər.