Venerik limfoqranuloma (LGV) — Chlamydia trachomatis bakteriyasının L1, L2 və L3 serovarlarının törətdiyi, əsasən cinsi yolla keçən invaziv infeksiyadır. Adi urogenital xlamidiozdan fərqli olaraq, LGV daha dərin toxumalara və limfa sisteminə yayıla bilər. Xəstəlik ilkin mərhələdə kiçik və ağrısız yara ilə başlaya, sonradan qasıq limfa düyünlərinin ağrılı böyüməsi, irinli bubonlar və ya anal təmasdan sonra proktokolit əlamətləri ilə davam edə bilər. Vaxtında diaqnoz və düzgün antibiotik müalicəsi ilə sağalır. Gecikmiş hallarda xroniki fistullar, limfa ödemi və düz bağırsaq daralması kimi ağırlaşmalar yarana bilər.
Venerik limfoqranuloma (LGV)
Törədici: Chlamydia trachomatis bakteriyasının L1, L2 və L3 serovarları
İnkubasiya: 3-30 gün
Təhlükə:Yüksək
Yoluxuculuq MüddətiLGV müalicə olunmadığı müddətdə cinsi tərəfdaşa ötürülə bilər. Xüsusilə aktiv yara, rektal ifrazat və irinli bubon olduğu dövrdə yoluxma riski daha yüksəkdir. Müalicə başlandıqdan sonra cinsi əlaqəyə nə vaxt qayıtmaq barədə qərar həkim göstərişinə əsasən verilməlidir. Təkrar yoluxmanın qarşısını almaq üçün tərəfdaşların eyni vaxtda qiymətləndirilməsi vacibdir.
Ümumi məlumat
Əlamətlər
- Birinci mərhələ: infeksiyanın daxil olduğu yerdə — cinsi orqanlarda, anal nahiyədə və ya ağız boşluğunda — kiçik, ağrısız eroziya və ya xora yarana bilər. Bu yara çox vaxt nəzərə çarpmır və bir neçə gün ərzində öz-özünə sağala bilər.
- İkinci mərhələ — ingvinal sindrom: yoluxmadan bir neçə həftə sonra qasıq nahiyəsində limfa düyünləri böyüyə, bərkiyə və ağrılı ola bilər. Bu şişkinliklər bubon adlanır.
- Bubonların irinləməsi: limfa düyünləri iltihablaşdıqda üzərindəki dəri qızara, gərginləşə və bəzi hallarda irinli fistullar formalaşa bilər.
- Poulpart şırımı əlaməti: qasıq bağının limfa düyünlərini yuxarı və aşağı hissələrə ayırması nəticəsində qasıq nahiyəsində xarakterik çökəklik görünə bilər, lakin bu əlamət hər pasiyentdə olmur.
- Anorektal sindrom: xüsusilə anal təmasdan sonra düz bağırsağın iltihabı — proktokolit yarana bilər. Bu zaman düz bağırsaqda ağrı, qanlı və ya irinli ifrazat, tenezm və tez-tez tualetə getmə hissi müşahidə oluna bilər.
- Ümumi əlamətlər: qızdırma, titrəmə, baş ağrısı, əzələ-oynaq ağrıları, halsızlıq və iştahasızlıq ola bilər.
Simptom yoxlayıcını sınayın
Spesifik simptomlarınızı seçərək ehtimal olunan xəstəlikləri yoxlayın.Yoluxma yolları
Cinsi yol — əsas ötürülmə mexanizmidir. Qorunmasız vaginal, anal və ya oral cinsi təmas zamanı bakteriya selikli qişalara və ya mikrozədələnmiş dəri sahələrinə keçə bilər.
Anal təmas — LGV-nin anorektal forması xüsusilə anal təmasdan sonra inkişaf edə bilər və proktokolit əlamətləri ilə özünü göstərə bilər.
Birbaşa ifrazat təması — aktiv yara, irinli bubon və ya rektal ifrazatla zədələnmiş dəri və selikli qişanın birbaşa təması risk yarada bilər.
Məişət yolu — ümumi tualet, hamam, hovuz, qapı dəstəyi, qab-qacaq və gündəlik məişət təması ilə LGV ötürülmür.
Diaqnostika
PZR/NAAT testi — diaqnostikada ən faydalı üsullardan biridir. Qasıq bubonundan götürülən maye, genital yara nümunəsi, rektal yaxma və ya digər uyğun nümunələrdə Chlamydia trachomatis DNT-si aşkarlana bilər.
Genotipləşdirmə — mümkün olduqda bakteriyanın LGV-yə aid L1, L2 və ya L3 serovarına məxsus olub-olmadığını dəqiqləşdirmək üçün istifadə olunur.
Klinik qiymətləndirmə — ağrılı qasıq limfa düyünləri, bubon, fistul, ilkin ağrısız yara və ya proktokolit əlamətləri LGV şübhəsi yarada bilər.
Seroloji testlər — bəzi hallarda xlamidiyaya qarşı anticisim titrləri diaqnozu dəstəkləyə bilər, lakin təkbaşına qəti diaqnoz üçün kifayət deyil.
Müştərək CYKİ skrininqi — LGV şübhəsi və ya təsdiqi olan hər pasiyentdə HİV, sifilis, qonoreya, hepatit B və C kimi infeksiyalar üzrə müayinə həkim tərəfindən nəzərdən keçirilməlidir.
Müalicə prinsipləri
Venerik limfoqranulomanın müalicəsi dermatoveneroloq, infeksionist və ya müvafiq mütəxəssis nəzarəti ilə aparılmalıdır.
Antibakterial müalicə — LGV hüceyrədaxili bakterial infeksiya olduğu üçün uyğun sistemik antibiotik müalicəsi tələb edir. Müalicə kursu adi urogenital xlamidiozdan daha uzun ola bilər və həkim tərəfindən tam kurs şəklində təyin edilməlidir.
Tərəfdaşların müalicəsi — cinsi tərəfdaşların eyni vaxtda qiymətləndirilməsi və lazım olduqda müalicəsi vacibdir. Əks halda təkrar yoluxma mümkündür.
Müştərək infeksiyalar — LGV aşkarlanan şəxslərdə sifilis, HİV, qonoreya, hepatit B və C kimi digər cinsi yolla keçən infeksiyalar da yoxlanılmalıdır.
Bubonların idarə olunması — ağrılı və irinli bubonlar həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir. Geniş kəsik və özbaşına sıxmaq düzgün deyil; bəzi hallarda steril şəraitdə iynə ilə aspirasiya lazım ola bilər.
Ağırlaşmış hallar — fistul, düz bağırsaq daralması və ya ağır limfa ödemi yaranarsa, cərrahi və ya proktoloji qiymətləndirmə tələb oluna bilər.
Fəsadlar
Xroniki fistullar — irinli bubonlar və dərin iltihab nəticəsində uzun müddət sağalmayan fistullar yarana bilər.
Limfa ödemi — limfa damarlarının zədələnməsi nəticəsində cinsiyyət orqanları və qasıq nahiyəsində xroniki şişkinlik inkişaf edə bilər.
Düz bağırsaq daralması — anorektal forma gec müalicə olunduqda düz bağırsaq divarında çapıqlaşma və daralma yarana bilər.
Xroniki proktokolit — düz bağırsaqda davamlı ağrı, qanlı-irinli ifrazat və tenezm uzun müddət davam edə bilər.
Kiçik çanaq orqanlarının iltihabı — infeksiya digər CYKİ-lərlə birlikdə olduqda yuxarı cinsiyyət yollarında iltihab riskini artıra bilər.
Profilaktika və qorunma
Kondomdan istifadə — cinsi əlaqə zamanı kondomdan düzgün və davamlı istifadə LGV və digər cinsi yolla keçən infeksiyaların ötürülmə riskini azaldır.
Riskli təmaslardan çəkinmək — təsadüfi və qorunmasız cinsi əlaqələr yoluxma riskini artırır.
Müntəzəm skrininq — yeni və ya çoxsaylı cinsi tərəfdaşı olan şəxslər, həmçinin digər CYKİ diaqnozu olanlar həkim məsləhəti ilə müayinə olunmalıdır.
Tərəfdaşların qiymətləndirilməsi — LGV diaqnozu qoyulduqda son cinsi tərəfdaşlar məlumatlandırılmalı, müayinə olunmalı və lazım gəldikdə həkim tərəfindən müalicəyə cəlb edilməlidir.
Müalicə dövründə cinsi əlaqədən çəkinmək — müalicə tamamlanana, simptomlar keçənə və tərəfdaşlar qiymətləndirilənə qədər cinsi təmasdan uzaq durmaq təkrar yoluxmanın qarşısını almağa kömək edir.
Peyvənd məlumatı
Venerik limfoqranulomaya qarşı qoruyucu peyvənd mövcud deyil. Qorunma təhlükəsiz cinsi davranış, kondomdan düzgün istifadə, müntəzəm CYKİ skrininqi, şübhəli əlamətlər zamanı həkimə müraciət və cinsi tərəfdaşların eyni vaxtda müayinə və müalicəsinə əsaslanır.
Azərbaycanda epidemioloji vəziyyət
Azərbaycanda venerik limfoqranuloma adi urogenital xlamidioza nisbətən daha nadir rast gəlinən, lakin gecikdikdə ağırlaşma verə bilən cinsi yolla keçən infeksiyadır. Sosial stiqma səbəbindən pasiyentlər bəzən qasıq şişkinliyi və ya anal ifrazat kimi əlamətlərlə gec müraciət edirlər. Qasıq nahiyəsində ağrılı limfa düyünü, irinli bubon və ya proktokolit əlamətləri olduqda bunu adi “çıban” və ya “yırtıq” kimi qiymətləndirmək düzgün deyil; CYKİ anamnezi və PZR/NAAT müayinəsi nəzərə alınmalıdır.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli?
Aşağıdakı hallarda dermatoveneroloqa, infeksionistə, uroloqa, ginekoloqa və ya proktoloqa müraciət edin:
• Cinsi orqanlarda, anal nahiyədə və ya ağızda ağrısız xora və ya eroziya yaranıbsa
• Qasıq nahiyəsində ağrılı, bərk və böyüyən limfa düyünü varsa
• Qasıq şişkinliyi üzərində dəri qızarıbsa, ağrı artırsa və ya irinli ifrazat yaranıbsa
• Anal təmasdan sonra düz bağırsaqda ağrı, qanlı-irinli ifrazat və tenezm varsa
• Son 2 ay ərzində riskli cinsi təmas olubsa və ya tərəfdaşda xlamidiya/LGV aşkarlanıbsa
• Müalicədən sonra şikayətlər davam edir və ya yenidən qayıdırsa
Risk qrupları kimlərdir?
Qorunmasız cinsi əlaqəsi olan şəxslərYeni və ya çoxsaylı cinsi tərəfdaşı olan şəxslərKişilərlə cinsi əlaqədə olan kişilərHİV-lə yaşayan şəxslərAnamnezində digər cinsi yolla keçən infeksiya olan şəxslərLGV-nin daha çox qeydə alındığı bölgələrdə riskli cinsi təmasda olan şəxslərAnal təmasdan sonra proktokolit əlamətləri yaranan şəxslər
Tibbi Məsuliyyətdən İmtinaBu portalda təqdim olunan tibbi məlumatlar yalnız ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır və peşəkar diaqnoz, müalicə və ya həkim məsləhətini əvəz etmir. Hər hansı tibbi sual və ya şikayətiniz olduqda mütləq ixtisaslı həkimə müraciət edin.
İstinadlar və Mənbələr
Mənbələr bölməsi hazırlanır. Gələcək yeniləmələrdə hər məqalə üçün istifadə olunan etibarlı tibbi mənbələr ayrıca göstəriləcək.
Tez-tez verilən suallar
Cinsi orqanda kiçik ağrısız yara çıxıb və özü keçib. Bu LGV ola bilərmi?+
Bəli, ola bilər. LGV-nin ilkin yarası çox vaxt kiçik, ağrısız olur və tez sağalır. Lakin sonra qasıq limfa düyünləri böyüyə və ağrılı ola bilər. Riskli cinsi təmas olubsa, həkimə müraciət etmək lazımdır.
Qasıqda ağrılı şişkinlik varsa, bunu sadəcə çıban kimi kəsmək olarmı?+
Özbaşına və ya səbəbi dəqiqləşdirilmədən kəsmək düzgün deyil. LGV zamanı bu şişkinlik limfa düyünü — bubon ola bilər. Belə hallarda dermatoveneroloq və ya cərrah tərəfindən düzgün qiymətləndirmə lazımdır.
LGV adi xlamidiozla eynidirmi?+
Törədici eyni növə aid olsa da, LGV-ni Chlamydia trachomatis-in daha invaziv L1, L2 və L3 serovarları törədir. Buna görə limfa düyünləri və düz bağırsaq daha ciddi zədələnə bilər və müalicə yanaşması fərqlənir.
Anal təmasdan sonra qanlı-irinli ifrazat və tenezm yaranıbsa nə etməliyəm?+
Bu, LGV proktokoliti və ya başqa CYKİ ilə bağlı ola bilər. Proktoloq, dermatoveneroloq və ya infeksionistə müraciət etmək, rektal yaxma ilə PZR/NAAT müayinəsi və digər CYKİ skrininqi aparmaq lazımdır.
LGV tam sağalırmı?+
Erkən mərhələdə diaqnoz qoyulub tam antibiotik kursu aparıldıqda adətən yaxşı sağalır. Lakin gecikmiş və fistul, limfa ödemi və ya düz bağırsaq daralması yaranmış hallarda əlavə cərrahi və ya proktoloji müalicə lazım ola bilər.