Xlamidioz — Chlamydia trachomatis bakteriyasının törətdiyi, cinsi yolla keçən geniş yayılmış bakterial infeksiyadır. Xəstəlik həm qadınlarda, həm də kişilərdə çox vaxt əlamətsiz keçə bilər. Bu səbəbdən pasiyent özünü sağlam hiss etsə də, infeksiyanı cinsi tərəfdaşına ötürə bilər. Müalicə olunmadıqda qadınlarda çanaq orqanlarının iltihabi xəstəliyi, uşaqlıq borularının zədələnməsi, sonsuzluq və uşaqlıqdankənar hamiləlik riski arta bilər. Kişilərdə uretrit və epididimit yarana bilər. Erkən aşkarlanarsa, xlamidioz həkim nəzarəti ilə effektiv müalicə olunan infeksiyadır.
Xlamidioz
Törədici: Chlamydia trachomatis — urogenital xlamidiozda əsasən D–K serovarları
Təhlükə:Orta
Yoluxuculuq MüddətiXlamidioz müalicə olunmadığı müddətdə cinsi tərəfdaşa ötürülə bilər. Əlamətlər olmasa belə, daşıyıcılıq mümkündür. Müalicə başlandıqdan sonra cinsi əlaqəyə nə vaxt qayıtmaq barədə qərar həkim göstərişinə əsasən verilməlidir. Təkrar yoluxmanın qarşısını almaq üçün cinsi tərəfdaşların eyni vaxtda qiymətləndirilməsi və lazım gəldikdə müalicəsi vacibdir.
Ümumi məlumat
Əlamətlər
- Əlamətsiz gediş: xlamidioz yoluxmuş şəxslərin böyük hissəsində heç bir şikayət yaratmadan gizli gedə bilər.
- Qadınlarda: uşaqlıq yolundan şəffaf, ağımtıl və ya sarımtıl ifrazatın artması müşahidə oluna bilər.
- Sidik ifrazı zamanı yanma, göynəmə və tez-tez sidiyə getmə hissi yarana bilər.
- Cinsi əlaqə zamanı ağrı və ya diskomfort ola bilər.
- Cinsi əlaqədən sonra və ya menstruasiya dövründən kənar qanlı ləkələnmə müşahidə oluna bilər.
- İnfeksiya yuxarı cinsiyyət yollarına yayıldıqda qarnın aşağı nahiyəsində sızıltılı ağrı, qızdırma və ümumi narahatlıq yarana bilər.
- Kişilərdə: sidik kanalından az miqdarda şəffaf, sulu və ya ağımtıl ifrazat ola bilər.
- Sidik ifrazı zamanı uretrada yanma, göynəmə və qaşınma hissi yarana bilər.
- Epididimit zamanı xayalıqda birtərəfli ağrı, şişkinlik və həssaslıq müşahidə oluna bilər.
- Rektal xlamidioz: anal təmasdan sonra düz bağırsaqda ağrı, qaşınma, selikli və ya qanlı ifrazat, tenezm və diskomfort yarana bilər.
- Faringeal xlamidioz: oral təmasdan sonra adətən əlamətsiz keçir, bəzən boğazda yüngül ağrı və qızartı ola bilər.
Simptom yoxlayıcını sınayın
Spesifik simptomlarınızı seçərək ehtimal olunan xəstəlikləri yoxlayın.Yoluxma yolları
Cinsi yol — əsas yoluxma mexanizmidir. Qorunmasız vaginal, anal və ya oral cinsi təmas zamanı bakteriya selikli qişalara keçə bilər.
Anadan uşağa ötürülmə — doğuş zamanı aktiv xlamidioz infeksiyası olan anadan körpəyə keçə bilər. Bu zaman yenidoğulmuşda konyunktivit və ya pnevmoniya inkişaf edə bilər.
Məişət yolu — ümumi tualet, hamam, hovuz, qapı dəstəyi, qab-qacaq və gündəlik məişət təması ilə xlamidioz ötürülmür.
Əlamətsiz daşıyıcılıq — şəxs heç bir şikayəti olmasa da infeksiyanı cinsi tərəfdaşına ötürə bilər.
Diaqnostika
NAAT/PZR testi — xlamidioz diaqnostikasında ən həssas və etibarlı üsullardan biridir. Qadınlarda vaginal və ya servikal yaxma, kişilərdə isə ilk sidik nümunəsi və ya uretral yaxma istifadə oluna bilər.
Rektal və faringeal nümunələr — anal və ya oral təmas anamnezi olduqda müvafiq nahiyələrdən PZR/NAAT müayinəsi lazım ola bilər.
Kultura metodu — xüsusi laborator şərait tələb edir və gündəlik praktikada nadir istifadə olunur.
Sürətli antigen testləri — bəzi hallarda istifadə olunsa da, həssaslığı aşağı ola bilər və mənfi nəticə infeksiyanı tam istisna etməyə bilər.
Pap-smear — uşaqlıq boynu onkoskrininqi üçün istifadə olunur və xlamidioz diaqnozu üçün əsas test deyil.
Müştərək CYKİ skrininqi — xlamidioz aşkarlanarsa, qonoreya, sifilis, HİV, hepatit B və C kimi digər cinsi yolla keçən infeksiyalar üzrə müayinə həkim tərəfindən nəzərdən keçirilə bilər.
Müalicə prinsipləri
Xlamidiozun müalicəsi ginekoloq, uroloq, dermatoveneroloq və ya infeksionist nəzarəti ilə aparılmalıdır.
Antibakterial müalicə — Chlamydia trachomatis bakterial infeksiya olduğu üçün uyğun antibiotik müalicəsi tələb edir. Dərman seçimi pasiyentin yaşına, hamiləlik statusuna, infeksiyanın yerləşməsinə, yanaşı xəstəliklərə və digər risk faktorlarına görə həkim tərəfindən müəyyən edilir.
Tərəfdaş müalicəsi — cinsi tərəfdaşların eyni vaxtda qiymətləndirilməsi və lazım gəldikdə müalicəsi vacibdir. Yalnız bir tərəfin müalicəsi təkrar yoluxmaya səbəb ola bilər.
Hamiləlik — hamilə qadınlarda müalicə xüsusi ehtiyatla və ginekoloq nəzarəti ilə seçilməlidir. Özbaşına antibiotik qəbul etmək olmaz.
Çanaq orqanlarının iltihabi xəstəliyi şübhəsi — qarnın aşağı nahiyəsində ağrı, qızdırma, uşaqlıq və ya yumurtalıq nahiyəsində ağrı varsa, daha geniş qiymətləndirmə və fərqli müalicə yanaşması tələb oluna bilər.
Müalicə sonrası nəzarət — bəzi hallarda, xüsusilə hamiləlikdə, davam edən şikayətlərdə və təkrar yoluxma riski olduqda, həkim nəzarət testi təyin edə bilər.
Müalicəni yarımçıq dayandırmaq, özbaşına antibiotik dəyişmək və ya tərəfdaşı müalicəsiz saxlamaq düzgün deyil.
Fəsadlar
Çanaq orqanlarının iltihabi xəstəliyi — qadınlarda infeksiya uşaqlıq, uşaqlıq boruları və yumurtalıqlara yayıldıqda çanaq ağrısı, qızdırma və ağırlaşma riski yarana bilər.
Borulu sonsuzluq — təkrarlayan və ya müalicəsiz qalan infeksiya uşaqlıq borularının zədələnməsi və bitişmələrlə nəticələnə bilər.
Uşaqlıqdankənar hamiləlik — uşaqlıq boruları zədələndikdə mayalanmış yumurtanın uşaqlıqdan kənarda inkişaf etmə riski arta bilər.
Kişilərdə epididimit — xaya artımının iltihabı ağrı, şişkinlik və bəzi hallarda reproduktiv problemlərlə nəticələnə bilər.
Reaktiv artrit — bəzi şəxslərdə sidik yolu iltihabı, oynaq ağrısı və göz iltihabı ilə gedən immun reaksiya yarana bilər.
Yenidoğulmuşlarda infeksiya — doğuş zamanı yoluxma körpədə konyunktivit və ya pnevmoniya yarada bilər.
Profilaktika və qorunma
Kondomdan istifadə — cinsi əlaqə zamanı kondomdan düzgün və davamlı istifadə xlamidioz və digər cinsi yolla keçən infeksiyaların ötürülmə riskini azaldır.
Müntəzəm skrininq — cinsi aktiv gənc qadınlar, yeni və ya çoxsaylı cinsi tərəfdaşı olan şəxslər həkim məsləhəti ilə xlamidioz və digər CYKİ-lər üzrə müayinədən keçməlidirlər.
Hamiləlikdə yoxlanma — hamiləlik zamanı risk faktorları və yerli protokollara uyğun olaraq xlamidioz skrininqi həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Tərəfdaşların müayinəsi — xlamidioz diaqnozu qoyulduqda cinsi tərəfdaşlar məlumatlandırılmalı, müayinə olunmalı və lazım gəldikdə həkim tərəfindən müalicəyə cəlb edilməlidir.
Müalicə dövründə cinsi əlaqədən çəkinmək — müalicə tamamlanana və tərəfdaşlar da qiymətləndirilənə qədər cinsi əlaqədən uzaq durmaq təkrar yoluxmanın qarşısını almağa kömək edir.
Peyvənd məlumatı
Xlamidioza qarşı qoruyucu peyvənd mövcud deyil. Qorunma təhlükəsiz cinsi davranış, kondomdan düzgün istifadə, müntəzəm CYKİ skrininqi, şübhəli əlamətlər zamanı həkimə müraciət və cinsi tərəfdaşların eyni vaxtda müayinə və müalicəsinə əsaslanır.
Azərbaycanda epidemioloji vəziyyət
Azərbaycanda xlamidioz cinsi yolla keçən infeksiyalar arasında aktualdır. Əsas problemlərdən biri xəstəliyin çox vaxt əlamətsiz keçməsi, pasiyentlərin gec müraciət etməsi və özbaşına antibiotik istifadəsidir. Sonsuzluq, çanaq ağrısı və təkrar vaginal/uretral şikayətlər zamanı xlamidioz və digər CYKİ-lər nəzərə alınmalıdır. Tərəfdaş müalicə olunmadıqda infeksiya yenidən qayıda bilər.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli?
Aşağıdakı hallarda ginekoloqa, uroloqa, dermatoveneroloqa və ya infeksionistə müraciət edin:
• Vaginal və ya uretral qeyri-adi ifrazat varsa
• Sidik ifrazı zamanı yanma, göynəmə və ya ağrı yaranıbsa
• Cinsi əlaqədən sonra qanlı ləkələnmə və ya menstruasiya xaricində qanaxma olursa
• Qarnın aşağı nahiyəsində ağrı, qızdırma və ümumi narahatlıq varsa
• Kişilərdə xayada birtərəfli ağrı, şişkinlik və həssaslıq yaranıbsa
• Anal təmasdan sonra düz bağırsaqda ağrı, qanlı və ya selikli ifrazat varsa
• Cinsi tərəfdaşda xlamidioz aşkarlanıbsa, sizdə şikayət olmasa belə
• Hamiləlik planlaşdırırsınızsa və ya hamiləsinizsə, risk faktorları varsa
Risk qrupları kimlərdir?
25 yaşdan kiçik cinsi aktiv qadınlarYeni və ya çoxsaylı cinsi tərəfdaşı olan şəxslərKondomdan istifadə etməyən şəxslərAnamnezində başqa cinsi yolla keçən infeksiya olan şəxslərKişilərlə cinsi əlaqədə olan kişilərCinsi tərəfdaşında xlamidioz və ya başqa CYKİ aşkarlanmış şəxslərHamiləlik dövründə risk faktorları olan qadınlar
Tibbi Məsuliyyətdən İmtinaBu portalda təqdim olunan tibbi məlumatlar yalnız ümumi maarifləndirmə məqsədi daşıyır və peşəkar diaqnoz, müalicə və ya həkim məsləhətini əvəz etmir. Hər hansı tibbi sual və ya şikayətiniz olduqda mütləq ixtisaslı həkimə müraciət edin.
İstinadlar və Mənbələr
Mənbələr bölməsi hazırlanır. Gələcək yeniləmələrdə hər məqalə üçün istifadə olunan etibarlı tibbi mənbələr ayrıca göstəriləcək.
Tez-tez verilən suallar
Heç bir əlamətim yoxdursa, xlamidioz ola bilərmi?+
Bəli. Xlamidioz çox vaxt əlamətsiz keçir. Şəxs özünü sağlam hiss etsə də, infeksiyanı cinsi tərəfdaşına ötürə bilər. Riskli təmas və ya tərəfdaşda infeksiya varsa, test vermək lazımdır.
Xlamidioz sonsuzluğa səbəb ola bilərmi?+
Müalicə olunmadıqda xlamidioz qadınlarda çanaq orqanlarının iltihabına, uşaqlıq borularının zədələnməsinə və sonsuzluq riskinin artmasına səbəb ola bilər. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə bu riski azaldır.
Müalicə zamanı tərəfdaş da müalicə olunmalıdır?+
Bəli. Tərəfdaşda şikayət olmasa belə, həkim tərəfindən qiymətləndirilməli və lazım gəldikdə müalicə olunmalıdır. Əks halda təkrar yoluxma mümkündür.
Hamiləlikdə xlamidioz aşkarlanarsa nə etməliyəm?+
Ginekoloqa müraciət etmək lazımdır. Hamiləlikdə müalicə mümkündür, lakin dərman seçimi yalnız həkim tərəfindən edilməlidir. Özbaşına antibiotik qəbul etmək olmaz.
Xlamidioz tualet, hamam və ya hovuzdan keçə bilərmi?+
Xeyr. Xlamidioz əsasən cinsi təmasla ötürülür. Ümumi tualet, hamam, hovuz, qab-qacaq və gündəlik məişət təması ilə yoluxma gözlənilmir.